როგორ ითეთრებდნენ კბილებს თამარ მეფის ეპოქაში? - ესმა კუნჭულია წოდორეთში აღმოჩენილი XIII საუკუნის სამაროვანის შესახებ

წოდორეთში განხორციელებულმა არქეოლოგიურმა აღმოჩენამ XII-XIII საუკუნეების საქართველოს ყოველდღიურობასა და ჰიგიენის კულტურაზე საინტერესო დეტალები გამოავლინა. აღმოჩენის შესახებ კულტურის კვლევების დოქტორი, “გასტრონომიული მუზეუმის” დამფუძნებელი ესმა კუნჭულია წერს.

„XII-XIII საუკუნის ქართველებს ცირკონები და იმპლანტები არ სჭირდებოდათ.

ამბავი ასეთია: ეს ფოტოები დღეს გადავიღე წოდორეთში… სახლის მშენებლობის დროს ჩვენმა მეზობელმა უცნაური არტეფაქტები იპოვა. მან მაღალი სამოქალაქო პასუხისმგებლობა გამოიჩინა და არქეოლოგიური კვლევის ჩატარება კომპანია LayerCo-ს სთხოვა.

ჩემი უნიჭიერესი მეგობრის, არქეოლოგიის დოქტორის, ლანა ჩოლოგაურის ხელმძღვანელობით წოდორეთში XIII საუკუნის სამაროვანი აღმოჩნდა. დღეს ჩემი თვალით ვნახე 13 საუკუნის წინანდელი მიწისქვეშა საქართველო. ქრისტიანულ ქვასამარხებში არაფერს ატანდნენ — არც მძივებს, არც იარაღს, თუმცა თვალშისაცემია მიცვალებულთა ქათქათა და საღი კბილები.

ეს ის საქართველოა, ქანანელის „უსწორო კარაბადინით“ რომ ასწავლიდა მოსახლეობას ჰიგიენის წესებს. თამარ მეფის დროიდან კბილის სითეთრისთვის იყენებდნენ:

• თაბაშირს;

• მარმარილოს მტვერს;

• ზღვის წყლის ქაფს;

• ხორასნიდან იმპორტირებულ წამალ დრაჰმინას;

• Camphora-ს მცენარის ნაჟურ ქაფურს;

• არაბულ ყაისუმს — კაიროს აკადემიის აღწერით, აბზინდის ბიძაშვილ მომწარო მცენარეს (ლათინურად იდენტიფიცირდება, როგორც Achillea fragrantissima);

• ძირას;

• ალვას;

• ანდრანულ მარილს — მაღაროებიდან ამოღებულ კრისტალებს, რომლებიც Materia Medica-ში იდენტიფიცირებულია, როგორც Andrani Salt (ზოჰარ ამარის კვლევით, ე.წ. მკვდარი ზღვის სოდომის მთიდან მოზიდული მარილი — კალიუმის სულფატი).

„ყველა დანაყილი და გაცრილი კბილთა შესცხოს და მაგით გასწმედდეს“ (იხ.: ქანანელი, „უსწორო კარაბადინი“).

კბილის სიშავის მოსაშორებლად და ღრძილების ანთებისთვის თამარ მეფისა და შოთა რუსთაველის ეპოქაში იყენებდნენ:

• გაზმაზვის წვენს — პირამიდული კვიპაროსის ნაყოფის გულს (Cupressus sempervirens);

• ლერწმის ნაცარს;

• ქოლგოსანთა ანისულს (Pimpinella anisum).

დიახ, ჩემი კვლევებით ლუარსაბის იქითა სულ სხვა დონის ქართველები ვიპოვე და მათი გასტრონომიული თუ ჰიგიენური ისტორია „ვიკიპედიაში“ არ იგუგლება. მე და ლანა ჩოლოგაური კი ერთობლივ, ძალიან საინტერესო ლექციას შემოგთავაზებთ. ლანა მონაწილეობდა გუდიაშვილის მოედნის განძის არქეოლოგიურ გათხრებში და ზეპირად იცის შუა საუკუნეების ჭიქური ჭურჭლის ისტორია. დანარჩენ ამბებს ხვალ, ვიდეოში გიამბობთ.

და მთავარი: დღეს საღამოს მაკო ჯაოშვილთან ერთად განვიხილავდი ქართველების ჯანმრთელობის კოდს, რაც ჩვენს გამძლე ხასიათშიც დევს. ცალკე, მაკოსთან ერთად გიამბობთ ჩვენს მოსაზრებებს“. - წერს ესმა კუნჭულია.