კლდის ჩამონგრევა – ხშირად დასმული კითხვები და პასუხები

კლდის ჩამონგრევა ერთ-ერთი ყველაზე საშიში ბუნებრივი პროცესია, განსაკუთრებით მთიან და ფერდობიან ტერიტორიებზე. მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი შემთხვევები ხშირად მოულოდნელად ვითარდება, არსებობს მრავალი ფაქტორი, რომელიც მათ წარმოქმნას განაპირობებს. ქვემოთ მოცემულია ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები და მოკლე პასუხები ამ თემასთან დაკავშირებით.

რა არის კლდის ჩამონგრევა?

კლდის ჩამონგრევა არის პროცესი, როდესაც კლდის მასა ან მისი ნაწილი წყდება ძირითად ქანს და სიმძიმის ძალის გავლენით ეშვება ქვემოთ. ეს შეიძლება იყოს რამდენიმე ლოდის ჩამოვარდნიდან დაწყებული, მასშტაბური კლდეზვავით დასრულებული.

რატომ ხდება კლდის ჩამონგრევა?

ყველაზე გავრცელებული მიზეზებია:

• ძლიერი ნალექი;
• გაყინვა-დათბობის ციკლი;
• მიწისძვრა;
• ქარისა და წყლის მიერ გამოწვეული ეროზია;
• კლდის ბუნებრივი დაბერება;
• სამშენებლო და სამთო სამუშაოები.

უმეტეს შემთხვევაში ჩამონგრევა რამდენიმე ფაქტორის ერთობლივი ზემოქმედების შედეგია.

შესაძლებელია თუ არა კლდის ჩამონგრევის წინასწარ პროგნოზირება?

ზუსტი დროის განსაზღვრა თითქმის შეუძლებელია, თუმცა სპეციალისტებს შეუძლიათ შეაფასონ კონკრეტული ტერიტორიის რისკი. ამისთვის გამოიყენება გეოლოგიური კვლევები, ფერდობის მონიტორინგი და საინჟინრო ანალიზი.

საქართველოში სტიქიური გეოლოგიური პროცესების შეფასებასა და მონიტორინგს ახორციელებს გარემოს ეროვნული სააგენტო. შესაბამისი ანგარიშები და ინფორმაცია ხელმისაწვდომია სააგენტოს ოფიციალურ სიახლეებში.

რა ნიშნები შეიძლება მიუთითებდეს საფრთხეზე?

საფრთხის შესაძლო ნიშნებია:

• კლდეზე ახალი ბზარების გაჩენა;
• მცირე ქვების ხშირი ჩამოცვენა;
• ფერდობის დეფორმაცია;
• ხეების ან ბოძების გადახრა;
• კლდიდან უჩვეულო ხმების მოსმენა.

ასეთი ნიშნების შემთხვევაში რეკომენდებულია ტერიტორიის დატოვება და შესაბამისი სამსახურის ინფორმირება.

სად არის კლდის ჩამონგრევის რისკი ყველაზე მაღალი?

მაღალი რისკი ძირითადად გვხვდება:

• მთიან რეგიონებში;
• ციცაბო ფერდობებზე;
• მდინარის ხეობებში;
• გზების გასწვრივ, სადაც კლდოვანი ფერდობებია;
• კარიერებისა და სამთო სამუშაოების მიმდებარე ტერიტორიებზე.

შეიძლება თუ არა კლდის ჩამონგრევის თავიდან აცილება?

ბუნებრივი პროცესის სრულად შეჩერება შეუძლებელია, თუმცა შესაძლებელია რისკის მნიშვნელოვნად შემცირება. ამისთვის გამოიყენება:

• ფერდობების საინჟინრო გამაგრება;
• დამცავი ბადეები;
• საყრდენი კედლები;
• დრენაჟის მოწყობა;
• რეგულარული გეოლოგიური მონიტორინგი.

ფერდობების სტაბილურობის შეფასებასა და საინჟინრო გადაწყვეტილებების დაგეგმვაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, სადაც გეოლოგიისა და საინჟინრო მიმართულებით არაერთი კვლევა ტარდება.

რა უნდა გავაკეთოთ, თუ კლდის ჩამონგრევის ზონაში მოვხვდით?

თუ კლდის ჩამონგრევა უკვე დაიწყო:

• სწრაფად დატოვეთ საფრთხის ზონა;
• არ გაჩერდეთ კლდის ძირას;
• მოერიდეთ ხეობებსა და ჩამოშლის სავარაუდო მიმართულებას;
• დაიცავით საგანგებო სამსახურების მითითებები;
• არ დაბრუნდეთ ტერიტორიაზე, სანამ ის უსაფრთხოდ არ გამოცხადდება.

როგორ შეიძლება ახალი მშენებლობის უსაფრთხოების შეფასება?

თუ შენობის აშენება კლდოვან ან ფერდობიან ტერიტორიაზე იგეგმება, აუცილებელია საინჟინრო-გეოლოგიური კვლევის ჩატარება. ასეთი კვლევა აფასებს ნიადაგისა და ქანების მდგომარეობას, ფერდობის მდგრადობას და შესაძლო გეოლოგიურ საფრთხეებს.

საინჟინრო-გეოლოგიური კვლევების მნიშვნელობის შესახებ ინფორმაცია შეგიძლიათ იხილოთ საქართველოს სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარების სააგენტოს ვებგვერდზე.

კლდის ჩამონგრევა ბუნებრივი პროცესია, რომლის რისკიც დამოკიდებულია როგორც გარემო პირობებზე, ისე ადამიანის საქმიანობაზე. დროული გეოლოგიური კვლევა, ფერდობების მონიტორინგი და უსაფრთხოების წესების დაცვა მნიშვნელოვნად ამცირებს შესაძლო ზიანს. ინფორმირებულობა და პრევენციული ღონისძიებები საუკეთესო საშუალებაა ადამიანებისა და ინფრასტრუქტურის დასაცავად.